Gây mê hồi sức và câu chuyện tai biến gây mê

Trải qua rất nhiều chương trình “Chuyện đời- chuyện nghề”, mỗi chương trình lại là một khách mời, mang đến cho chúng ta những câu chuyện, những cung bậc cảm xúc khác nhau. Hôm nay cũng vậy, chúng ta lại gặp gỡ những người “lặng lẽ dân cho đời những cuộc hồi sinh”. Đó chính là bác sĩ chuyên gây mê- hồi sức PGS.TS.BS Nguyễn Văn Chinh- Trưởng khoa Gây mê- Hồi sức BV Nguyễn Tri Phương.

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Chinh (ngồi giữa)

Nói đến bác sĩ gây mê – hồi sức người ta hay nói một câu rất hay “những người đi trước về sau”. Một ca phẫu thuật thành công, người được biết đến là bác sĩ phẫu thuật. Ít ai, ngay cả bệnh nhân biết được, trên bàn mổ, người chịu trách nhiệm cao nhất, nặng nề nhất, ấy chính là những bác sĩ gây mê – hồi sức.

Ts Bs Tăng Hà Nam Anh mở đầu câu chuyện với những câu thơ vô cùng hóm hỉnh và hài hước:

“ Sau lưng người chồng thành công, là một bà vợ ngồi không

Sau lưng một người chồng ngoại tình, là một bà vợ đang ngồi rình

Sau lưng thành công của một phẫu thuật viên là một bác sĩ gây mê – hồi sức”

Gây mê – hồi sức là một nghành khoa học và được ví như một môn nghệ thuật. Theo Ts Bs Nguyễn Văn Chinh chia sẻ, bác sĩ gây mê phải kiểm soát hết tất cả mọi thứ khi nhận một bệnh nhân vào phòng mổ. Từ hô hấp, tim mạch, kiểm soát huyết động, mất máu, rối loạn kiềm toan, đông máu… Mỗi bác sĩ phải tự tính liều lượng gây mê, tự điều chỉnh thuốc sao cho hợp lý, để không xảy ra bất kỳ tai biến nào trên bệnh nhân. “Bác sĩ gây mê phải thức, còn bệnh nhân ngủ”. Sau khi mổ xong, công việc khó khăn tiếp theo là đưa bệnh nhân ra phòng hồi sức. Các bác sĩ gây mê vẫn phải tiếp tục theo dõi, đến khi nào bệnh nhân quay trở về được trạng thái ban đầu tốt nhất. Chính vì điều đó mà gây mê luôn đi kèm với hồi sức.

Hình minh họa chăm sóc bệnh nhân ở phòng hồi sức

Suốt 20 năm làm việc, số ca của bác sĩ Chinh làm không thể đếm hết được. Nhưng có những ca làm cho bác nhớ mãi. Bác kể “Tôi nhớ nhất là một bệnh nhân phình mạch tuyến bụng. Máu từ động mạch chủ phụt lên, với áp lực rất cao nên phun máu lên áo của tất cả bác sĩ trong phòng mổ. Lúc này thì không thể truyền máu mà phải bơm máu, bơm liên tục bơm khi nào kiểm soát được động mạch và hết chảy máu thì thôi. Cả một ê- kíp mỗi người làm một việc để hỗ trợ cho nhau. Người thì đi lấy máu, người thì bơm máu. Cũng may bệnh nhân sống được và ra khỏi phòng hồi sức. Mỗi lần có một ca phình mạch tuyến bụng là lúc đó chúng tôi nói đùa với nhau là ăn no luôn. Tai biến, bệnh nhân chết thì người chịu trách nhiệm cao nhất luôn là bác sĩ gây mê, chứ không phải bác sĩ phẫu thuật.”

Hình minh họa trong cuộc phẫu thuật

Công việc phải nói rằng vô cùng vất vả và áp lực, làm nhiều nhưng không ai biết tới cho dù bệnh nhân ra phòng mổ cũng không biết bác sĩ gây mê là ai. Ms Kim Ánh có hỏi PGS.TS.BS Nguyễn Văn Chinh: “Một nghề lặng thầm, không được ngợi ca như các bác sĩ phẫu thuật. Nếu cho chọn lại bác có thay đổi quyết định của mình không?”

Ts.Bs Nguyễn Văn Chinh nói rằng: “Nếu cho tôi chọn lại, tôi vẫn chọn gây mê-  hồi sức bởi vì tôi càng ngày càng mê nó. Vinh quang của chúng tôi là người bệnh nhân được cứu sống. Niềm vinh quang của chúng tôi cũng được nâng lên khi các bác sĩ phẫu thuật hiểu được tầm quan trọng bác sĩ gây mê – hồi sức. Ví dụ một bệnh nhân cần đặt phế quản, thông đường thở th  bác sĩ gây mê là người số 1 để làm chuyện này. Với biết bao nhiêu ánh mắt, sự chờ đợi bác sĩ gây mê đến, thì chẳng phải như vậy là vinh quang cho chúng tôi lắm sao.”

Trong Y khoa, mọi người làm việc, giúp đỡ với nhau không phải dựa trên tuổi tác để đánh giá năng lực, mà đa số dựa theo số năm tuổi hành nghề, với bề dày kinh nghiệm. Trong một cuộc phẫu thuật, khi có tai biến ai biết xử lý thế nào sẽ giúp đỡ, hỗ trợ cho nhau ngay. Những bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê nào gặp trường hợp tai biến cần hỗ trợ, thì dù đang là  ngày hay đêm, ngay cả khi đó không phải ca trực của mình, cũng chạy nhanh vào để cấp cứu cho bệnh nhân.

Chẳng bác sĩ nào muốn bệnh nhân tai biến và tử vong cả. Nhưng các bác sĩ không phải ông bụt, bà tiên mà chuyện gì cũng giải quyết hết được. Có những tai biến không thể dự đoán trước, giống như chúng ta chẳng ai mong tai nạn xảy đến.

Và các bạn có biết thuốc mê là cũng chính là thuốc độc?

Nhưng các bác sĩ gây mê vô cùng giỏi và tài hoa, đã biến thuốc độc thành thuốc để cứu người. Nghệ thuật nằm ở chỗ làm sao tính liều thuốc vừa đủ để ngủ sâu, và ngủ rồi phải thức dậy được. Phải cân bằng mọi thứ trong cuộc phẫu thuật, phải  kiếm soát mọi thứ thật chính xác, giúp bệnh nhân vượt qua được trong cuộc mổ. Không có công thức riêng nào để áp dụng cho bệnh nhận, để làm được điều đó các bác sĩ gây mê của chúng ta phải rất hiểu về các loại thuốc!

Mức thu nhập của bác sĩ gây mê cũng không phải là cao, cũng không có nguồn thu nào khác. Nhưng vinh quang của những người Gây mê – Hồi sức chính là mình xuất hiện đúng lúc khi bệnh nhân đang ngưng thở, trong ánh mắt chờ đợi của bao nhiêu người. Có giải thưởng nào cao hơn, khi mình dìu bệnh nhân vào giấc ngủ và thức dậy an toàn sau ca phẫu thuật, rời phòng Hồi sức và trở lại cuộc sống đời thường.

Câu chuyện “ Gây mê hồi sức và câu chuyện tai biến gây mê” từ cuộc trò chuyện của PGD.TS.BS Nguyễn Văn Chinh trong chương trình “Chuyện đời- Chuyện nghề”. Đã giúp chúng ta hiểu hơn về công việc cũng như bác sĩ gây mê- hồi sức. Một nghành khoa học lại vừa nghệ thuật. Thầm lặng nhưng vinh quanh khi giúp được cho bệnh nhân vượt qua những cơn nguy kịch vô cùng xúc động và nhân văn, lại vừa hấp dẫn vui vẻ với sự dẫn dắt từ Ts.Bs Tăng Hà Nam Anh đã khép lại một câu chuyện rất hay vừa đời vừa nghề.

 

Ds. Nguyễn Hạ Quyên trích theo Chuyện đời – Chuyện nghề