Chuyện nghề tại viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh

“Chuyện đời, chuyện nghề” từ lâu đã như nhịp cầu nối đưa khán giả đến những câu chuyện vô cùng thú vị của bác sĩ khách mời, vào mỗi chiều thứ 7 hàng tuần. Nơi lắng nghe, chia sẻ, đầy tiếng cười liên quan đến ngành Y. Buổi trò chuyện ngày 16/9/2017 là một khám phá mới, rất thú vị xoay quanh chủ đề Xét Nghiệm: Câu chuyện về vaccine, về ca HIV với sự tham gia của khách mời TS.BS Cao Hữu Nghĩa (Trưởng khoa Xét nghiệm Sinh học Lâm sàng, Viện Pasteur, TP.HCM). Đồng hành trong chương trình là MC Kim Ánh – người dẫn chương trình xinh đẹp của Đài Tiếng Nói Nhân Dân TP.HCM, và một nhân vật không thể thiếu, TS BS Tăng Hà Nam Anh.

TS.BS Cao Hữu Nghĩa (ngồi giữa)

Trước đây khi nhắc đến xét nghiệm, các sinh viên Y dễ mặc định công việc này phải thường xuyên tiếp xúc với hóa chất. Trong khi hầu hết các bạn theo đuổi màu áo blouse trắng lại chỉ thích được thăm khám trực tiếp cho người bệnh. Từ đó, họ dễ đóng khung ngành Xét nghiệm “buồn chán”. Tuy vậy, trên thực tế bác sĩ ngoài thăm khám vẫn rất cần được hỗ trợ cận lâm sàng, bao gồm xét nghiệm. Xét nghiệm như một mối liên kết giữa người bệnh và y học. Đây chính là “vũ khí” không thể thiếu để các bác sĩ đưa ra được chẩn đoán chính xác. Ngày nay, Xét nghiệm hình thành nhiều chuyên ngành như: sinh hóa lâm sàng, vi sinh lâm sàng, huyết học lâm sàng…

Vì tình yêu với nghề và niềm vui giúp bệnh nhân chữa trị thành công, cùng với đó là hạnh phúc khi khám phá ra phương pháp chuẩn đoán bệnh mới. Ts Bs Cao Hữu Nghĩ bộc bạch “Nó như cảm giác lần đầu tiên tôi phát hiện ra bệnh HIV tại Việt Nam, hay việc đàn chị cũng vui sướng khi giải mã được bộ gen cúm…Cảm xúc vô cùng tuyệt vời, khó lí giải.” Công việc Xét nghiệm như giữ chân bác lại và bác lý giải rằng, đó là “vì nghề chọn mình.

Hình minh họa

Nhắc đến Viện Pasteur TPHCM, chuyên môn xét nghiệm được xem là đầu ngành. Đây cũng là nơi tiêm phòng cho trẻ em & người lớn rất được tin tưởng. Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua, trên mạng xã hội rộ lên phong trào kêu gọi “anti vaccine”, với những mẫu chuyện nhìn bề ngoài tưởng chừng rất thuyết phục. Chẳng hạn như câu chuyện một bà mẹ “bỉm sữa”, bé con đầu lòng được tiêm ngừa vaccine đầy đủ lại rất hay đau ốm. Trong khi, bé thứ hai đã 2 tuổi, không được chủng ngừa nhưng vẫn khoẻ mạnh. Sự thật, tiêm ngừa không liên quan đến bệnh tật. Bên cạnh đó, em bé thứ 2 chỉ mới bước qua 2 năm đầu đời và bé còn thời gian dài để trưởng thành cùng với rất nhiều nguy cơ bệnh tật như bạch hầu, thuỷ đậu, sởi, ho gà… Do đó, không thể vội vàng vui mừng hay “đổ thừa” rằng tiêm ngừa sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe. Nếu là người trong ngành chắc chắn phải hiểu rõ điều này.

Thêm vào đó, nhiều người cho rằng tiêm vaccine có thể gây nguy hiểm chết người nên ngại chủng ngừa. Thực tế, nguy cơ tử vong là có nhưng rất thấp & thấp hơn rất so với trường hợp tử vong do biến chứng của các bệnh lý nhiễm trùng như viêm hạch hầu, lao, đậu mùa, bệnh sởi… Đồng thời, không chỉ là bản thân người từ chối tiêm ngừa phải chịu mà cả cộng động bị ảnh hưởng. Chỉ vì một số ít ca gặp phản ứng phụ sau khi tiêm vaccine đã được khuếch đại, nhiều người đã có thể bỏ qua những thông tin, bỏ qua việc tìm hiểu mọi ngóc nghách để rồi mất đi vũ khí quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe của mình. Đúng như lời Ts Bs Cao Hữu Nghĩa nói: “Không chỉ bỏ qua món quà nhà nước tặng, mà bỏ qua một món quà thiên nhiên, món quà từ cuộc sống ban tặng”.

Bài học đi qua mà chúng ta nhìn thấy đó là: “Phản ứng do tim từ bệnh nhân có biến chứng từ sởi gây ra. Các bác sĩ phải từ chối hàng loạt, không thể nào chữa được”. Năm 2002 – 2013, tới năm 2014 là thời kì bùng phát bệnh sởi mạnh mẽ. Người ta thống kê không phải là mấy chục ca mà đã lên tới trăm, hàng nghìn ca. Sau đó thì rất nhiều trẻ tử vong, và hầu hết là do biến chứng của sởi.

Một trường hợp khác, “Năm 2017 ở vùng Tây Nguyên, Tây Bắc bắt đầu dải rác xuất hiện những ca bạch hầu. Lí do là vì bà con từ chối tiếp nhận tiêm vaccine. Nếu chúng ta không mạnh tay ngăn chặn, đó sẽ trở thành những trận đại dịch, quay lại thời kì trước năm 70 khi chưa có vaccine”, Ts Bs Cao Hữa Nghĩa chia sẻ.

Để dễ hình dung Ts Bs Tăng Hà Nam Anh nôn na, cơ thể chúng ta có một hệ thống miễn dịch, tương tự như công an với lại quân đội. Khi công an & quan đội được huấn luyện tốt, tội phạm hay giặc ngoại xâm cũng không dám xâm phạm. Đơn giản như, các bạn thử nghĩa tại sao người HIV lại bị chết? Họ chết do virus HIV hay vì nguyên nhân nào khác? Thực ra người ta không chết vì HIV, mà vì virus HIV đã đánh sập đi hệ thống miễn dịch của họ. Người ta có thể tử vong vì những bệnh nhiễm trùng vô cùng thông thường và hầu như sẽ hoàn toàn tự khỏi ở người có hệ miễn dịch khoẻ mạnh.

Phóng đại một chút, việc bạn không tiêm ngừa vaccine cũng không khác mấy việc nhiễm phải virus HIV. Bởi nếu không chủng ngừa, hệ miễn dịch không được huyến luyện, nó không thể nhận biết được thế giới xung quanh. Khi có một tác động nhỏ, hệ thống miễn dịch dễ dàng “thua cuộc”, kéo theo sự suy sụp của cơ thể trước bệnh tật đáng lẽ hoàn toàn có thể phòng tránh được.

Để thuyết phục được những người mẹ, những phụ huynh đồng ý cho con em mình tiêm chủng vaccine là điều vô cùng khó khăn. Các chuyên khoa khác, khi bác sĩ ra chỉ định bệnh nhân không dám cãi, nhưng riêng nghành Xét nghiệm, nhiều bệnh nhân từ chối trước lời khuyên và chỉ định tiêm ngừa. Họ đưa ra những lý do như tôi thấy người ta bảo vậy? Tôi thấy người ta nói?…  Là một bác sĩ công tác lâu năm tại bệnh viện Pasteur, TS Bs Cao Hữu Nghĩa vẫn kiên trì thuyết phục, vẫn cố gắng hết mình. Và đôi khi còn phải tự nhủ phải làm sao cố gắng, cố gắng để đảm bảo, để tốt cho sức khỏe bệnh nhân là được.

Ts Bs Cao Hữu Nghĩ trong buổi trò chuyện về vaccine

Có lẽ thế mà Ts Bs Cao Hữu Nghĩa đã được rất nhiều trang báo viết và ca ngợi về tấm lòng, về việc làm cao cả của bác giành cho người bệnh nhân HIV. Bác coi bệnh nhân như những người em của mình, thứ 7 và cả chủ nhật bác đều đến thăm. Mặc dù đó chẳng phải trách nhiệm, cũng chẳng phải là nghĩa vụ của mình. Bác Nghĩa đã thực hiện điều đó bằng tất cả tấm lòng, bằng những kiến thức Y khoa đã được học, bằng những cố gắng tìm tòi, học hỏi và bằng cả những nỗ lực đấu tranh để giành lại sức khỏe cũng như mạng sống cho các bệnh nhân của mình. Đưa họ hòa nhập về với xã hội, có công ăn việc làm và một cuộc sống bình thường như bao người khác. Bệnh nhân như một phần cuộc đời của người bác sĩ, thế nên điều gì họ có thể làm cho bệnh nhân của mình thì họ sẽ làm thôi. Đó chính là niềm hạnh phúc, là lương tâm nghề nghiệp của người hành nghề Y.

Xoay quanh “ Chuyện nghề tại Viện Pausteur” cùng với Ts Bs Cao Hữu Nghĩa mong sao cho thời gian dài thêm chút nữa. Để cùng nhau bàn luận và được nói nhiều hơn. Tuy chỉ có 30 phút ngắn ngủi, nhưng “Chuyện đời – Chuyện nghề” hi vọng sẽ giúp các thính giả, các bạn đọc sẽ có được cái nhìn thiết thực hơn, nắm được tầm quan trọng hơn về việc xét nghiệm, cũng như việc tiêm chủng. Đó là tất cả những gì những người bác sĩ, những người đang thực hiện chương trình muốn nhắn nhủ tới các bạn.

 

Ds. Nguyễn Hạ Quyên trích theo Chuyện Đời Chuyện Nghề